“Şaqalar vastasınen çoq şeyni köstermek mümkün”: Qırımdan komediantlar zemaneviy qırımtatar mizahı aqqında
0
11
Qırımtatar ve Kyivli romantik, “Komikni küldürt” temaşasınıñ ğalibi, "Gudnayt Klab" temaşasınıñ iştirakçisi, eñ populâr ukrain komediantlarından biri – bu sözler Qırımlı stendap-kömik Bekir Mamediyevniñ afişalarında yazıla.
Yarımadnıñ özünde endi bir qaç yıldan berli sketçler ve qırımtatar tilinde birinci komediya serialı meşurdır. Qırımlı stendap-kömik Bekir Mamediyev ve qırımtatar aktörı ve stsenarist Suleyman Umerov Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında alıp barıcı Rustem Halilov ile zemaneviy qırımtatar mizahınıñ hususiyetleri aqqında laf ettiler.
– Bekir, er afişañızda milletiñiz aqqında hatırlatasız. Bu sana şekliniñ parçasımı?
Mamediyev: Sanağa çıqqanda ilk lafım: “Er keske selâm, menim adım Bekir, men qırımtatarım”. Bu menim milliy ayırılığım, kimligim, amma obraz degil. Eger obraz olsa edi, men sanağa qırımtatar milliy urbasında çıqar edim. Mına bu qırımtatarnıñ obrazı olur edi, oña köre şaqalaşır edim, amma men böyle yapmayım. Sanağa çıqqanda ise birinci peyda olğan sual: Ne içün menim adım Bekir? Seyirciler seni daa bilmeseler, sanağa çıqıp ve birinci çıqışını misal olaraq, gögercinler aqqında şaqalaşıp başlap olamaysıñ. Seyirciler, “Ne içün sen Bekirsiñ?”, dep tüşüneler. Şunıñ içün kömikler ilk nevbette öz milleti, tış hususiyetleri aqqında bir sıra şaqa köstere. Şimdi öyle de ola, çıqışlarımda Qırım, qırımtatarlar aqqında bir dane şaqa bile olmay.
– Ne içün?
Mamediyev: Çünki bunıñ aqqında er zaman şaqalaşmaq mümkün degil. Eñ başından özümni tanış etmek, başqaları arasında ayırılmaq içün bunı yapmağa tırıştım. Amma sıq-sıq başıñda çaqalaşmağa istegen diger fikirler, ğayeler, mevzular bar ve olar Qırım ile asla bağlı degiller. Elbette Qırım, qırımtatarlar aqqında şaqalaşmasam bile, dünyağa qırımtatarnıñ közlerine baqam. Misal olaraq, Kyivde çoq adam yaşağanı, olar mesafege riayet etmegeni aqqında şaqalaşıp olam, çünki men bunı añlap olamayım. Men Qırımdan, küçük bir qasabadan ve anda adamalar er vaqıt bir buçuq ya da daa ziyade mesafege riayet etkenlerini köre edim. Yani men andan kelgen, büyük şeerni añlamağan ve oña iddiaları olğan bir insan olaraq aytam.
– “Qırım kimniñ?” suali adamlarnı bölgenini ve er bir salonda seyirciler arasında eki lagerniñ de temsilcileri olğanını köz ögüne alsaq, Qırım stendap içün telükeli bir mevzuğa çevirilmedimi?
Mamediyev: Men istegen mevzular aqqında şaqalaşam. Seyirciler bunı nasıl qabul etecekleri müimi degil. Yani ilk nevbette, bunı öz içün yapam, birisi içün degil. Misal olaraq, eger men Aqyarda çıqışta bulunsam ve salonğa yançıq georgiyev şerintlerinen yürgen adamlar kelse, men olar içün öz şaqalarımnı deñiştirmeycegim.
– Nasıldır çıqışlarıñızğa peşman oldıñızmı?
Mamediyev: Yoq. Muvafaqiyetsiz çıqşlar bar edi, bazı çıqışlar iç bir vaqıt olmasa edi yahşı olur edi, amma iç peşman olmadım. Çoqusı allarda bu korporativ tedbirler, sen razı olıp kelesiñ, ur-patlasın tedbir kete, adamlar endi içip şişlengen. Aqşam saat doquzda içken adamlar ögüne çıqasıñ. Bu şaqalarnı añlamaq içün, diñlemek kerek, olar ise endi iç bir şey diñlemege azır degiller. Böyle çıqışlar vaqtında 15-20 daqqa seyircilernen küreşesiñ, demek mümkün.
- Volodımır Zelenskıy daa prezident olmağanda “Kvartal” ile işbirlik ettiñizmi? Nasıl çalıştıñız?
Mamediyev: Pek yahşı. O “Kvartal”da daa olğanda kimerde ofiste körüşe edik, atta “sen”, dep laf ete elik. Amma prezident olğan soñ men onı anda iç körmedim ve onen iç bir bağ da tutmayım.
– С какими мифами о Крыме или крымских татарах вы сталкиваетесь до сих пор?
Mamediyev: Söz sırası, işğalden soñ, sonki beş yıl içinde miflerniñ miqdarı azlaştı. Ğaliba bundan soñ maña aqılsız sualler de kimse bermedi. Belki biz ve halqımız aqqında haberdar olmağanlarnıñ sayısı azlaştı ve mifler yoq oldı, dep ümüttem… Bir kere Odesada, men Qırım aqqında şaqalaştıp, zaldan bir kimse dedi: ne, vatanperverlik mevzusıyen ayırılmağa istediñmi. Zalda qaranlıq, sen iç bir şey körmeysiñ. Men çıqışımnı toqtatam, bunıñ aqqında laf etmege teklif etem, bu adamğa muracaat etem, amma o öyle cesür artıq degil.
– Спасибо. Сулейман, вы снимались в крымскотатарском ситкоме «Шумная семейка», вышло десять серий. Как по ощущениям: остался ли в памяти людей ваш проект?
Умеров: Насколько я знаю по знакомым, люди смотрят и ждут продолжения – хотя я специально не выяснял. Продолжение не за горами, вот-вот будет премьера второго сезона – в районе 1 апреля. Пользуясь случаем, приглашаю всех – это будет в два раза интереснее и веселее, приключений побольше. Крымскотатарские семьи уникальны каждая по-своему, есть откуда черпать информацию. Я сам женат, у меня двое детей, так что все из жизни. Напомню, сериал повествует про среднестатистическую крымскотатарскую семью, где есть родители, муж, жена, трое детей. Муж – таксист, во второй части супруга тоже находит себе интересную работу, и на этом завязано немало юмора.
– Как вы считаете, есть ли вообще такое отдельное явление, как крымскотатарский юмор?
Умеров: Скажем так, он вот-вот появляется, наверное. Он на стадии развития, перерождается заново. Вообще, больше половины наших скетчей несут определенный смысл, это не просто «ха-ха», чтобы человек посмеялся. В каждой шутке мы пытаемся донести что-то о наших насущных проблемах, которых у нас немало. На крымских татар сейчас сильно воздействует кавказская культура, этот юмор зашел в нашу жизнь, в умы нашей молодежи, и такое ощущение, что он остался надолго. Мы пытаемся, насколько это возможно, в меру сил с этим бороться. В некоторых моментах это помогло: взять, например, свадебную тематику лезгинки. Я как бы не против ничьей культуры, я уважаю традиции любого народа, но если это мешает развитию нашей собственной культуры, то это не очень хорошо. Про лезгинку на танцах у нас было несколько скетчей, мы ее высмеяли очень тонко, и могу сказать, что ее стало намного меньше.
– Над чем смеются крымские татары сейчас?
Умеров: В основном у нас бытовые темы, это очень легкий юмор. В принципе, у нас все смеются, мы очень веселый народ, расположенный к юмору.
– Можно ли сегодня в Крыму зарабатывать на жизнь только юмором?
Умеров: В общем и целом культурой заниматься в Крыму не очень выгодно. В любом случае артист пытается еще чем-то подзаработать. Но если всегда заниматься только юмором, можно и зарабатывать.
– Юмор сегодня в Крыму – это побег от действительности или нет?
Умеров: В Крыму убежать от действительности, я думаю, очень сложно для любого человека, который здесь проживает. Но через юмор можно достучаться до людей и передать очень многое, наверное.
(Текст подготовил Владислав Ленцев)
Yarımadnıñ özünde endi bir qaç yıldan berli sketçler ve qırımtatar tilinde birinci komediya serialı meşurdır. Qırımlı stendap-kömik Bekir Mamediyev ve qırımtatar aktörı ve stsenarist Suleyman Umerov Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında alıp barıcı Rustem Halilov ile zemaneviy qırımtatar mizahınıñ hususiyetleri aqqında laf ettiler.
– Bekir, er afişañızda milletiñiz aqqında hatırlatasız. Bu sana şekliniñ parçasımı?
Mamediyev: Sanağa çıqqanda ilk lafım: “Er keske selâm, menim adım Bekir, men qırımtatarım”. Bu menim milliy ayırılığım, kimligim, amma obraz degil. Eger obraz olsa edi, men sanağa qırımtatar milliy urbasında çıqar edim. Mına bu qırımtatarnıñ obrazı olur edi, oña köre şaqalaşır edim, amma men böyle yapmayım. Sanağa çıqqanda ise birinci peyda olğan sual: Ne içün menim adım Bekir? Seyirciler seni daa bilmeseler, sanağa çıqıp ve birinci çıqışını misal olaraq, gögercinler aqqında şaqalaşıp başlap olamaysıñ. Seyirciler, “Ne içün sen Bekirsiñ?”, dep tüşüneler. Şunıñ içün kömikler ilk nevbette öz milleti, tış hususiyetleri aqqında bir sıra şaqa köstere. Şimdi öyle de ola, çıqışlarımda Qırım, qırımtatarlar aqqında bir dane şaqa bile olmay.
– Ne içün?
Mamediyev: Çünki bunıñ aqqında er zaman şaqalaşmaq mümkün degil. Eñ başından özümni tanış etmek, başqaları arasında ayırılmaq içün bunı yapmağa tırıştım. Amma sıq-sıq başıñda çaqalaşmağa istegen diger fikirler, ğayeler, mevzular bar ve olar Qırım ile asla bağlı degiller. Elbette Qırım, qırımtatarlar aqqında şaqalaşmasam bile, dünyağa qırımtatarnıñ közlerine baqam. Misal olaraq, Kyivde çoq adam yaşağanı, olar mesafege riayet etmegeni aqqında şaqalaşıp olam, çünki men bunı añlap olamayım. Men Qırımdan, küçük bir qasabadan ve anda adamalar er vaqıt bir buçuq ya da daa ziyade mesafege riayet etkenlerini köre edim. Yani men andan kelgen, büyük şeerni añlamağan ve oña iddiaları olğan bir insan olaraq aytam.
– “Qırım kimniñ?” suali adamlarnı bölgenini ve er bir salonda seyirciler arasında eki lagerniñ de temsilcileri olğanını köz ögüne alsaq, Qırım stendap içün telükeli bir mevzuğa çevirilmedimi?
Mamediyev: Men istegen mevzular aqqında şaqalaşam. Seyirciler bunı nasıl qabul etecekleri müimi degil. Yani ilk nevbette, bunı öz içün yapam, birisi içün degil. Misal olaraq, eger men Aqyarda çıqışta bulunsam ve salonğa yançıq georgiyev şerintlerinen yürgen adamlar kelse, men olar içün öz şaqalarımnı deñiştirmeycegim.
– Nasıldır çıqışlarıñızğa peşman oldıñızmı?
Mamediyev: Yoq. Muvafaqiyetsiz çıqşlar bar edi, bazı çıqışlar iç bir vaqıt olmasa edi yahşı olur edi, amma iç peşman olmadım. Çoqusı allarda bu korporativ tedbirler, sen razı olıp kelesiñ, ur-patlasın tedbir kete, adamlar endi içip şişlengen. Aqşam saat doquzda içken adamlar ögüne çıqasıñ. Bu şaqalarnı añlamaq içün, diñlemek kerek, olar ise endi iç bir şey diñlemege azır degiller. Böyle çıqışlar vaqtında 15-20 daqqa seyircilernen küreşesiñ, demek mümkün.
- Volodımır Zelenskıy daa prezident olmağanda “Kvartal” ile işbirlik ettiñizmi? Nasıl çalıştıñız?
Mamediyev: Pek yahşı. O “Kvartal”da daa olğanda kimerde ofiste körüşe edik, atta “sen”, dep laf ete elik. Amma prezident olğan soñ men onı anda iç körmedim ve onen iç bir bağ da tutmayım.
– С какими мифами о Крыме или крымских татарах вы сталкиваетесь до сих пор?
Mamediyev: Söz sırası, işğalden soñ, sonki beş yıl içinde miflerniñ miqdarı azlaştı. Ğaliba bundan soñ maña aqılsız sualler de kimse bermedi. Belki biz ve halqımız aqqında haberdar olmağanlarnıñ sayısı azlaştı ve mifler yoq oldı, dep ümüttem… Bir kere Odesada, men Qırım aqqında şaqalaştıp, zaldan bir kimse dedi: ne, vatanperverlik mevzusıyen ayırılmağa istediñmi. Zalda qaranlıq, sen iç bir şey körmeysiñ. Men çıqışımnı toqtatam, bunıñ aqqında laf etmege teklif etem, bu adamğa muracaat etem, amma o öyle cesür artıq degil.
– Спасибо. Сулейман, вы снимались в крымскотатарском ситкоме «Шумная семейка», вышло десять серий. Как по ощущениям: остался ли в памяти людей ваш проект?
Умеров: Насколько я знаю по знакомым, люди смотрят и ждут продолжения – хотя я специально не выяснял. Продолжение не за горами, вот-вот будет премьера второго сезона – в районе 1 апреля. Пользуясь случаем, приглашаю всех – это будет в два раза интереснее и веселее, приключений побольше. Крымскотатарские семьи уникальны каждая по-своему, есть откуда черпать информацию. Я сам женат, у меня двое детей, так что все из жизни. Напомню, сериал повествует про среднестатистическую крымскотатарскую семью, где есть родители, муж, жена, трое детей. Муж – таксист, во второй части супруга тоже находит себе интересную работу, и на этом завязано немало юмора.
– Как вы считаете, есть ли вообще такое отдельное явление, как крымскотатарский юмор?
Умеров: Скажем так, он вот-вот появляется, наверное. Он на стадии развития, перерождается заново. Вообще, больше половины наших скетчей несут определенный смысл, это не просто «ха-ха», чтобы человек посмеялся. В каждой шутке мы пытаемся донести что-то о наших насущных проблемах, которых у нас немало. На крымских татар сейчас сильно воздействует кавказская культура, этот юмор зашел в нашу жизнь, в умы нашей молодежи, и такое ощущение, что он остался надолго. Мы пытаемся, насколько это возможно, в меру сил с этим бороться. В некоторых моментах это помогло: взять, например, свадебную тематику лезгинки. Я как бы не против ничьей культуры, я уважаю традиции любого народа, но если это мешает развитию нашей собственной культуры, то это не очень хорошо. Про лезгинку на танцах у нас было несколько скетчей, мы ее высмеяли очень тонко, и могу сказать, что ее стало намного меньше.
– Над чем смеются крымские татары сейчас?
Умеров: В основном у нас бытовые темы, это очень легкий юмор. В принципе, у нас все смеются, мы очень веселый народ, расположенный к юмору.
– Можно ли сегодня в Крыму зарабатывать на жизнь только юмором?
Умеров: В общем и целом культурой заниматься в Крыму не очень выгодно. В любом случае артист пытается еще чем-то подзаработать. Но если всегда заниматься только юмором, можно и зарабатывать.
– Юмор сегодня в Крыму – это побег от действительности или нет?
Умеров: В Крыму убежать от действительности, я думаю, очень сложно для любого человека, который здесь проживает. Но через юмор можно достучаться до людей и передать очень многое, наверное.
(Текст подготовил Владислав Ленцев)