«Төбәкләр арасында флагман»:«Волга» клубы экспертлары Татарстанның уңыш феноменын аңлатты
«СССР таркалганнан соң икътисадны саклап кала алдылар»
Татарстанның зур уңышларга ирешүе турында сөйләшүне аның иң беренче вакытларыннан ук башларга кирәк - төп карарлар Советлар Союзы таркалганда ук кабул ителгән, ди ТР Дәүләт Советы Рәисе урынбасары Марат Әхмәтов.
«Бу вакытта республика җитәкчелеге икътисадның совет нигезен саклап кала алды. Халык һәм идарә структуралары яңа базар белән эшләргә әзер булмаганлыктан, бездә базарга йомшак кына керү сәясәте гамәлгә ашырылды», - дип искә ала ул.
Хосусыйлаштыру буенча шәхси программа аерым роль башкарды, ул оптималь һәм идарә ителә торган иде.
Аннары Татарстан башкаласында тузган торакны бетерү программасы мөһим урынны алып торды, ул Казанның меңьеллыгын бәйрәм итү алдыннан яңа шәһәр төзергә мөмкинлек бирде, дип өстәде Әхмәтов.
Фото: © «Татар-информ», Владимир Васильев
«Татарстанның тулай төбәк продукты якындагы елларда 10 триллионга җитәчәгенә ышанам»
Марат Әхмәтов әйтүенчә, Татарстан икътисады хәзер динамик үсеш күрсәтә.
«Узган 10 елда без үзебезнең тулай төбәк продуктын өч тапкырга арттырдык. Бездә инвестицияләр капиталына 1 трлн сумнан артык акча салынды, без киләчәккә нигез салабыз. Бу бик зур хезмәт», - диде ул.
ТР Дәүләт Советы Рәисе урынбасары Татарстан Рәисе Рөстәм Миңнехановның ролен аеруча билгеләп үтте, ул көн саен тырышып эшли, хәтта ял көннәрендә дә районнарга чыгып, бик күп киңәшмәләр үткәрә, диде.
Соңрак «Татар-информ» хәбәрчесе белән әңгәмәдә Әхмәтов Татарстанның тулаем төбәк продукты күләме 10 триллионга җитәргә мөмкин, хәзер ул 5 трлн сум тәшкил итә, дип белдерде.
«Моның кайчан булачагын фаразлау кыен: бу 2029, 2030, 2031 ел булырга мөмкин. Ләкин якын киләчәктә Татарстанда тулаем төбәк продукты күләме 10 триллионга җитәр дип өметләнәм һәм ышанам. Бу бик реаль. Әлбәттә, безнең икътисадка йогынты ясарга омтылучы тышкы факторлар аркасында фаразлау катлаулы. Әмма мондый потенциал бар», - диде ул агентлыкка.
Фото: © «Татар-информ», Владимир Васильев
«Татарстан күп еллар дәвамында иң яхшы регионнарның берсе статусын саклап тора»
Татарстан күп еллар дәвамында Россиядә күп юнәлешләр буенча лидер булып санала. Мондый уңышның кайбер факторларын аерып күрсәтергә мөмкин, дип белдерде сәясәтче, «Петербург сәясәте» фонды президенты Михаил Виноградов.
«Беренчесе – уйлап эш итү, системалылык һәм трендларны күзәтә белү. Икенчесе - сәяси активлык. Өченчесе - эшләмәгәнне төзәтү түгел, ә моның ни өчен шулай булуын аңлау мөһим икәнен белеп эш итү. Дүртенчесе – уңыш елмаю. Төбәктә барысы да акыл белән эшләнеп тә, уңышка ирешмәгән әйберләр дә бар. Татарстан иң яхшы төбәкләрнең берсе статусын саклап калуы белән кызыклы. Һәрвакыт үзләре турында сөйләткән фаворитлар була. Берничә ел элек Кемеров, Калуга, Белгород өлкәләре шулай яңгырый иде. Хәзер Түбән Новгород өлкәсе һәм башкалар турында сөйлиләр. Әмма Татарстанны һәрвакыт барысы да акыл буенча эшләнгән субъект буларак телгә алалар», - дип белдерде эксперт.
Аның фикеренчә, экспертлар өчен Татарстанның киләчәккә ставкасы да кызыклы. Мисалга ул Иннополисны китерде, күпләр аны нигез салынганда авантюра дип санады, ә нәтиҗәдә сәләтле заманча зур шәһәр барлыкка килде.
«Куркытмау, таратмау, үзеңне алга этәрүдә шактый актив һәм агрессив булу, ә кайчакта пауза алу һәм паровоз алдыннан йөгермәү - бу мөһим. Татарстанда моны аңлыйлар», - дип саный Виноградов.
Фото: © «Татар-информ», Владимир Васильев
«Сәяси ихтыяр, амбицияләр, җаваплылык»
Төбәкне алга этәрүдә өч мөһим элемент бар: сәяси ихтыяр, амбиция һәм җаваплылык, дип ышана сәясәтче, РФ Иҗтимагый палатасының закон проектларына иҗтимагый экспертиза комиссиясе рәисенең беренче урынбасары Александр Асафов.
«Татарстанда инновацион һәм инициатив юнәлешләр күп. Монда сәяси ихтыяр, амбицияләр һәм җаваплылык мөһим. Болар булмаса, йөз Иннополис төзесәгез дә, берни дә булмаячак», - ди ул.
Асафов Татарстанны ил төбәкләре арасында фаворит дип атаган Виноградов белән килешми. Ул «флагман» терминын кулланырга чакыра.
Аның сүзләренчә, бу өч төп принцип Татарстанда бөтен җирдә күзәтелә. Мисал итеп ул бөтен илдән яшьләр җыела торган белем бирү семинарларының берсендәге вакыйганы китерде.
«Бездә төрле төбәкләрдән унар кешелек 15 команда бар иде. Без иң беренче итеп исем сайларга тәкъдим иттек. Капитан ролен үз өстенә алган катнашучыларның берсе болай диде: «Безнең командадагы егетләр төрле төбәкләрдән, ләкин мин Татарстаннан, шуңа күрә безнең команда «Алга» дип атала», - диде. Бу амбицияләр һәм сәяси ихтыяр турындагы мәсьәләгә җавап», - дип елмайды Асафов.
Шунысы мөһим, Татарстан яңа әйберләр сынап карарга һәм эре брендлар эшли торган урыннарга кереп карарга курыкмый, дип йомгаклады сәясәтче.
Фото: © «Татар-информ», Владимир Васильев
Татарстан - туучылар саны буенча Идел буе федераль округында лидер. Нигә?
Татарстанның динамик үсешенең тагын бер сәбәбен Татарстан Республикасыннан РФ Дәүләт Думасы депутаты Татьяна Ларионова атады.
«Демографик кризис һәм моның милли куркынычсызлык мәсьәләсе булуы турында сөйләгәндә, Татарстан мең кешегә туры килгән яңа туган балалар саны буенча Идел буе федераль округында беренче урында тора. Бу күрсәткеч буенча без Россиянең күп кенә төбәкләреннән алдарак. Кешеләрнең тормыш дәрәҗәсен күтәрүдән тыш, республикада бик күп ярдәм программалары эшли», - дип билгеләде ул.
Мисал итеп Ларионова авылда яшәп беренче һәм өченче баласын тапкан 29 яшькә кадәрге хатын-кызларга ярдәм программасын китерде.
«Соңгы 12 елда Татарстанда күп балалы гаиләләр саны 2,5 тапкырга артты. Чөнки алар илдә беренче булып керемнәрне исәпкә алмыйча ярдәм ала башладылар», - диде депутат.
Аның сүзләренчә, күп еллар элек Татарстанда кабул ителгән күп балалы гаиләләргә ярдәм чаралары Россиянең барлык төбәкләре өчен «алтын стандарт» булды.
Фото: © «Татар-информ», Владимир Васильев
«Казан – шәһәрнең урбанистик моделенең уңышлы үрнәге»
Республика казанышларының берсе дип аның башкаласын үстерүне дә санарга мөмкин. Татарстанда шәһәрләрдә кешеләрне нәрсә җәлеп иткәнен аңлыйлар, диде Россия Федерациясе Президентының иҗтимагый проектлар буенча идарәсе референты Владимир Костеев.
«Кешеләр зур шәһәрләргә бара, чөнки анда күп кенә социаль рольләрне - театр тамашачысы, бадминтон уенчысы һәм башкаларны башкарырга мөмкин. Шуңа күрә кешеләр анда калырга да тели. Шуңа күрә Казан - уңышлы урбанистик модель үрнәге. Биредә социаль элемтәләрне җайга салу мөмкинлекләренең зур диапазоны бар», - дип белдерде ул.
Моннан тыш, ул Татарстанның идарә итү командасының югары квалификацияле булуын билгеләп үтте.
«Алар акча белән эш итә беләләр, планлаштыра, проектлый, оештыра һәм җаваплылык ала беләләр. Карар кабул итүчеләрнең эмоциональ җәлеп ителүен дә әйтергә кирәк», - ди эксперт.
Чыганак: «Татар-информ», Арсений Кәримов
Фото: © «Татар-информ», Владимир Васильев